Notatka zgodna z wymaganiami CKE i podstawą programową
Przejście od systemu komunistycznego do demokracji parlamentarnej i gospodarki rynkowej po 1989 roku.
Starzenie się społeczeństwa, spadek dzietności, migracje wewnętrzne i zewnętrzne.
Wzrost poziomu wykształcenia, reformy systemu oświaty, rozwój szkolnictwa wyższego.
Rozwój sektora usług, bezrobocie strukturalne, nowe formy zatrudnienia.
Czynniki polityczne
Czynniki ekonomiczne
Rozwój technologii
Zmiany kulturowe
Obrady Okrągłego Stołu, częściowo wolne wybory, utworzenie rządu Tadeusza Mazowieckiego
Radykalne reformy gospodarcze, prywatyzacja, liberalizacja handlu, terapia szokowa
Reforma administracyjna, oświatowa, służby zdrowia i systemu emerytalno-rentowego
Członkostwo w Unii Europejskiej, otwarcie rynków pracy, napływ funduszy strukturalnych
Polska jako jedyny kraj UE uniknęła technicznej recesji, wzrost bezrobocia
Program 500+, 13. i 14. emerytura, obniżenie wieku emerytalnego, wzrost płacy minimalnej
Liczba ludności Polski (2023)
Współczynnik dzietności (2022)
Stopa bezrobocia (2023)
Średnia długość życia (2022)
25%
Wyższe
35%
Średnie
20%
Zawodowe
15%
Podstawowe
5%
Brak
Starzenie się społeczeństwa - wzrost odsetka osób starszych przy spadku liczby urodzeń
"System oświaty zapewnia w szczególności: realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju."
Ustawa wprowadzała fundamentalne zmiany w systemie edukacji po 1989 roku. Podkreślała prawo do edukacji jako podstawowe prawo obywatelskie, co stanowiło odejście od modelu socjalistycznego. Wprowadzenie pluralizmu w edukacji umożliwiło powstawanie szkół niepublicznych i różnorodność programów nauczania.
"W latach 2004-2015 z Polski emigrowało około 2,5 mln osób, głównie do Wielkiej Brytanii, Niemiec i Irlandii. Po 2016 roku obserwuje się powolny proces powrotów, szczególnie po pandemii COVID-19 i Brexit."
Dane pokazują masową emigrację zarobkową po wstąpieniu do UE. Miała ona dwojaki charakter - z jednej strony zmniejszyła bezrobocie i przyczyniła się do wzrostu wynagrodzeń, z drugiej strony wywołała problemy demograficzne i niedobory na rynku pracy. Proces powrotów świadczy o poprawie sytuacji ekonomicznej w Polsce.
"Współczynnik dzietności w Polsce spadł z 2,04 w 1989 roku do 1,33 w 2022 roku. Oznacza to, że każda kobieta rodzi średnio 1,33 dziecka, co jest znacznie poniżej poziomu prostej zastępowalności pokoleń (2,1)."
Dramatyczny spadek dzietności to jeden z najważniejszych problemów demograficznych współczesnej Polski. Przyczyny to m.in. zmiana modelu rodziny, wydłużenie okresu edukacji, niestabilność zatrudnienia młodych ludzi, wysokie koszty wychowania dzieci. Prowadzi to do starzenia się społeczeństwa i zmniejszenia zasobów pracy.
Kliknij na fiszkę, aby zobaczyć odpowiedź
Proces przejścia od systemu totalitarnego lub autorytarnego do demokracji, obejmujący zmiany polityczne, gospodarcze i społeczne.
Liberalizacja cen, stabilizacja makroekonomiczna, wymienialność złotówki, prywatyzacja, likwidacja monopoli państwowych.
Swoboda przepływu osób, kapitału, towarów i usług; fundusze strukturalne; emigracja zarobkowa; modernizacja gospodarki.
Spadek dzietności, starzenie się społeczeństwa, ujemny przyrost naturalny, migracje wewnętrzne i zewnętrzne.
Wprowadzenie 3-stopniowego systemu: szkoła podstawowa (6 lat), gimnazjum (3 lata), szkoła ponadgimnazjalna (2-4 lata).
Program społeczny wprowadzony w 2016 r., świadczenie 500 zł miesięcznie na każde dziecko do 18. roku życia, cel: wsparcie rodzin i wzrost dzietności.
Przemiany społeczne w Polsce po 1989 roku były procesem głębokim i wieloaspektowym, obejmującym wszystkie sfery życia społecznego. Transformacja ustrojowa przyniosła demokratyzację życia politycznego, liberalizację gospodarki oraz znaczące zmiły w strukturze społecznej.
Wymagania CKE:
Demokracja, pluralizm, samorządność
Rynek, prywatyzacja, konkurencyjność
Stratyfikacja, mobilność, urbanizacja
Pluralizm, globalizacja, tożsamość