Interaktywna notatka dla maturzystów zgodna z podstawą programową CKE
Unia Europejska to wyjątkowy związek 27 państw europejskich, który powstał w celu zapewnienia pokoju, stabilności i dobrobytu w Europie. W tej notatce poznasz:
Notatka zawiera elementy interaktywne - klikaj, rozwijaj i testuj swoją wiedzę!
Jedyna instytucja UE wybierana w wyborach bezpośrednich przez obywateli. Reprezentuje interesy obywateli UE.
Składa się z przywódców państw członkowskich i określa ogólny kierunek polityczny UE.
Reprezentuje rządy państw członkowskich. Ministrowie z każdego kraju UE spotykają się, by przyjmować akty prawne i koordynować polityki.
Organ wykonawczy UE, który dba o interesy całej Unii. Składa się z komisarzy (po jednym z każdego państwa).
Zapewnia jednolitą interpretację i stosowanie prawa UE we wszystkich państwach członkowskich.
Odpowiada za politykę pieniężną w strefie euro i dba o stabilność finansową w UE.
Proces decyzyjny w UE opiera się na zasadzie równowagi instytucjonalnej, gdzie żadna instytucja nie dominuje nad innymi.
Źródło: EUR-Lex
Źródło: Komisja Europejska
Źródło: Rada UE
Prawo UE dzieli się na prawo pierwotne (traktaty) i prawo wtórne (akty przyjmowane przez instytucje).
Charakterystyka: Akt prawny o zasięgu ogólnym, wiążący w całości i bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach członkowskich.
Przykład: Rozporządzenie (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych (RODO).
Charakterystyka: Wiąże państwa członkowskie co do celu, który ma być osiągnięty, pozostawiając im swobodę wyboru formy i środków realizacji.
Przykład: Dyrektywa 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich.
Charakterystyka: Akt prawny wiążący w całości wskazanych adresatów (państwa członkowskie, osoby prawne lub fizyczne).
Przykład: Decyzja Komisji w sprawie pomocy państwa (np. dotycząca dopuszczalności pomocy publicznej dla przedsiębiorstw).
Charakterystyka: Nie mają mocy wiążącej, wyrażają stanowisko instytucji UE w danej sprawie.
Przykład: Zalecenie Rady w sprawie krajowych programów reform poszczególnych państw członkowskich.
Prawo UE tworzy odrębny porządek prawny, który jest nadrzędny wobec prawa krajowego państw członkowskich.
W przypadku kolizji między prawem UE a prawem krajowym, prawo UE ma pierwszeństwo. Zasada ta została ukształtowana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE (sprawa Costa v. ENEL, 1964).
"Prawo wspólnotowe, pochodzące ze źródła niezależnego, na mocy swojej szczególnej natury nie może być uchylone przez jakiekolwiek przepisy krajowe bez utraty swojego charakteru wspólnotowego i bez podważenia podstaw prawnych samej Wspólnoty."
Pewne przepisy prawa UE mogą być bezpośrednio stosowane przez obywateli przed sądami krajowymi, nawet jeśli nie zostały wdrożone do prawa krajowego. Zasada ta została ustanowiona w sprawie Van Gend en Loos (1963).
"Wspólnota stanowi nowy porządek prawny w dziedzinie prawa międzynarodowego, na rzecz którego państwa ograniczyły swoje prawa suwerenne, choć w ograniczonych dziedzinach, i którego podmiotami są nie tylko Państwa Członkowskie, ale także ich obywatele."
Obywatele UE mają prawo do:
Konsumenci korzystają z:
UE wspiera rozwój regionów poprzez:
1. Która instytucja UE posiada wyłączną inicjatywę ustawodawczą?
2. Który akt prawny UE jest bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach członkowskich bez konieczności implementacji do prawa krajowego?
3. W którym roku Polska przystąpiła do Unii Europejskiej?
4. Która zasada prawa UE oznacza, że w przypadku kolizji z prawem krajowym, prawo UE ma pierwszeństwo?
5. Ile posłów liczy obecnie Parlament Europejski?