Imperium Rzymskie - notatki
Najważniejsze informacje do powtórki: chronologia, ustrój, ekspansja, romanizacja i upadek cesarstwa zachodniorzymskiego.
1. Chronologia
753 p.n.e.
Założenie Rzymu
Data legendarna, związana z Romulusem i Remusem.
509 p.n.e.
Republika
Obalenie monarchii i początek rządów urzędników, senatu oraz zgromadzeń.
264-146 p.n.e.
Wojny punickie
Pokonanie Kartaginy i zdobycie dominacji w zachodniej części Morza Śródziemnego.
27 p.n.e.
Pryncypat
Oktawian August tworzy system jedynowładztwa zachowujący pozory republiki.
313 n.e.
Edykt mediolański
Chrześcijaństwo uzyskuje swobodę kultu w imperium.
395 i 476 n.e.
Podział i upadek
Podział na Wschód i Zachód, a następnie upadek cesarstwa zachodniorzymskiego.
2. Okresy dziejów Rzymu
| Okres | Daty | Najważniejsze cechy |
|---|---|---|
| Monarchia | 753-509 p.n.e. | Miasto-państwo, wpływy Etrusków, królowie. |
| Republika | 509-27 p.n.e. | Senat, urzędy, zgromadzenia, ekspansja i kryzys społeczny. |
| Pryncypat | 27 p.n.e.-284 n.e. | Cesarz jako princeps, Pax Romana, rozwój prowincji. |
| Dominat | 284-476 n.e. | Silna władza cesarska, reformy Dioklecjana, kryzys i podział państwa. |
3. Dlaczego Rzym stał się potęgą?
- Skuteczna armia oparta na legionach, dyscyplinie i rozbudowanej logistyce.
- Umiejętność zawierania sojuszy oraz stopniowego włączania podbitych ludów.
- Rozbudowana administracja, prawo i sieć dróg.
- Kontrola Morza Śródziemnego po zwycięstwach nad Kartaginą.
- Romanizacja prowincji: łacina, miasta, prawo, kultura i obywatelstwo.
4. Kryzys i upadek Zachodu
- Kryzys III wieku: częste zmiany cesarzy, wojny domowe, inflacja, presja na granicach.
- Trudności gospodarcze: rosnące podatki, spadek znaczenia miast, rozwój kolonatu.
- Najazdy i migracje ludów barbarzyńskich, szczególnie w IV-V wieku.
- Podział imperium w 395 r. osłabił Zachód, a Wschód przetrwał jako Bizancjum.
- W 476 r. Odoaker obalił Romulusa Augustulusa, ostatniego cesarza Zachodu.
5. Pojęcia
Pax Romana
Okres względnego pokoju i rozwoju w I-II wieku n.e.
Romanizacja
Przejmowanie wzorców rzymskich przez mieszkańców prowincji.
Limes
Umocniona granica imperium, np. Mur Hadriana w Brytanii.
Kolonat
System zależności chłopów od ziemi i właścicieli majątków.