🏘️ Miasto vs Wieś - porównanie

🌾 WIEŚ ŚREDNIOWIECZNA

🏠 Mieszkańcy
90% społeczeństwa, chłopi zależni
💼 Główne zajęcie
Rolnictwo, hodowla zwierząt
💰 Gospodarka
Naturalna, samowystarczalna
⚖️ Prawo
Władza pana feudalnego

🏘️ MIASTO ŚREDNIOWIECZNE

🏠 Mieszkańcy
Mieszczanie, rzemieślnicy, kupcy
💼 Główne zajęcie
Rzemiosło, handel, usługi
💰 Gospodarka
Pieniężna, specjalizacja zawodowa
⚖️ Prawo
Samorząd miejski, przywileje

Rozwój miast i przemian wsi

X-XI w. PODSTAWOWE
Wieś feudalna - podstawa gospodarki
Dominacja gospodarki rolnej. Wieś jako samodzielna jednostka gospodarcza: folwark pański i nadziały chłopskie.
Organizacja: Trójpolówka, pańszczyzna 2-3 dni/tydzień, daniny naturalne, służby (przewóz, budowa). Młyn, piec, browar jako monopole pańskie.
XI-XII w. ŚREDNIE
Narodziny miast średniowiecznych
Powstanie ośrodków rzemieślniczych i handlowych. Targowiska przy zamkach, klasztorach, przeprawach rzecznych.
Przyczyny: Wzrost produkcji rolnej, specjalizacja zawodowa, rozwój handlu dalekosiężnego, krucjaty jako impuls gospodarczy.
XII-XIII w. PODSTAWOWE
Prawo miejskie i samorząd
Miasta uzyskują przywileje i autonomię. Rada miejska, burmistrz, własny sąd i prawo stanowienia ustaw.
Hasło: "Powietrze miejskie czyni wolnym" - chłop po roku i dniu pobytu w mieście stawał się wolny od pańszczyzny.
XII-XIV w. ŚREDNIE
Rozwój cechów rzemieślniczych
Organizacja rzemieślników w cechy. Kontrola jakości, cen, liczby warsztatów. Podział na mistrzów, czeladników i uczniów.
Funkcje cechów: Ochrona interesów zawodowych, pomoc bratnia, organizacja religijnych bractw, obrona miasta w razie wojny.
XIII-XIV w. MATURA
Renesans handlowy i bankierski
Powstanie wielkich kompanii handlowych. Banki włoskie, Liga Hanzeatycka, jarmarki szampańskie.
Innowacje: Weksel, podwójne księgowość, ubezpieczenia, spółki akcyjne. Medyceuszowie, Fuggerowie - dynastie bankierskie.
XIII-XV w. PODSTAWOWE
Życie codzienne w mieście
Kamienice, warsztaty na parterze, mieszkania na piętrach. Targ, katedra, ratusz jako centra życia miejskiego.
Problemy: Brak kanalizacji, pożary, epidemie, ścisk. Ale także: teatr, uniwersytety, biblioteki, rozwój kultury.
XIV-XV w. MATURA
Kryzys XIV wieku i przemiany
Wielka zaraza, wojny, bunty chłopskie. Wieś traci mieszkańców, miasta się kurczą, ale zaczynają się modernizować.
Skutki: Osłabienie pańszczyzny, przejście na czynsz, wzrost płac w miastach, początki przemian społecznych.
XV w. ŚREDNIE
Początki kapitalizmu
Wielkie przedsiębiorstwa, manufaktury, międzynarodowe korporacje. Klasa kupiecka konkuruje z arystokracją.
Przykłady: Fuggerowie kontrolują kopalnie srebra, Medyceuszowie finansują państwa. Patrycjat miejski kuije tytuły szlacheckie.